AKTA KAPITUŁY KATEDRALNEJ WŁOCŁAWSKIEJ

    Wprawdzie działalność kapituły trwa przez wszystkie fazy diecezji włocławskiej, to jednak lata jej świetności i największego znaczenia przypadają na okres diecezji kujawsko-pomorskiej. Stąd w tym miejscu zamieszczono zespół akt kapituły, bogaty i dzielący się na różne serie, oznaczone cyframi rzymskimi, łącznie ze źródłami dotyczącymi kolegiów niższego duchowieństwa przy katedrze.
    Tych, którzy są bliżej zainteresowani dziejami tejże kapituły odsyłamy do opracowania księdza Stanisława Librowskiego, poświęconego jej historii (S. L i b r o w s k i, Kapituła katedralna włocławska, Warszawa 1949).
    Wyodrębniono następujące działy:
    I Akta ogólne kapituły

    Znajdują się tu księgi zawierające statuty kapituły, księgi instalacji nowych członków, testamenty zmarłych prałatów i kanoników oraz zapisy fundacyjne na jej rzecz. Ogółem powinno być 15 jednostek, ale 5 z nich brakuje.
    II Akta posiedzeń kapituły

    Kapituła odbywała dwa posiedzenia generalne w roku, a mianowicie z racji święta Trzech Króli (Epiphania) oraz po odpuście w katedrze obchodzonym 15 sierpnia (Assuptio). Ponadto każdego tygodnia, zazwyczaj w czwartki po nabożeństwie Cibavit, zbierano się na kapituły tygodniowe. W razie konieczności posiedzenia odbywały się także i w inne dni. Miejscem posiedzeń były najpierw domy poszczególnych kanoników, a następnie – gdy z fundacji biskupa Macieja Drzewickiego został wybudowany kapitularz, mieszczący salę służącą do przechowywania archiwum i biblioteki i drugą dla odbywania posiedzeń kapituły – tam się odbywały poszczególne zebrania prałatów i kanoników włocławskich.
    III Dobra i rachunki

    Znajdują się tu wykazy dokumentów dotyczących dóbr kapitulnych, nieco rewizji tych dóbr, głownie zaś rachunki. Ogółem seria ta powinna liczyć 72 jednostki, jak to zostało zapisane jeszcze przez ks. S. Librowskiego. Jednakże aktualnie brakuje 12 jednostek – nie wiadomo z jakiego powodu. Ponieważ dawne sygnatury, wśród których znajdowały się także tych, których nie ma, bywały często stosowane przy pisaniu prac, dlatego pozostawiono je bez zmian.
    IV Obecność na nabożeństwach i dystrybucje

    Podano tu wykazy członków kapituły obecnych na codziennych nabożeństwach. Materiały te pozwalają ustalić rezydencję poszczególnych członków kapituły i ich zaangażowanie w życie liturgiczne w świątyni katedralnej, co było odpowiednio gratyfikowane. Seria ta obejmuje 47 jednostek.
    V Msze święte

    Wykaz obowiązkowych mszy odprawianych przez kapitułę, co płynęło z pobożnych fundacji, oraz ich redukcje – w miarę jak malało zapisane uposażenie.
    VI Aniwersarze

    Msze żałobne, odprawiane przez kapitułę, osobiście przez jej członków, za określoną osobę, w stały dzień każdego roku. Było to z racji zostawianych na taką mszę zapisów, czynionych przez biskupów, członków kapituły, a nawet przez świeckie osoby1.
    VII Akta dotyczące niższego duchowieństwa w katedrze

    Na pierwszym miejscu szło kolegium wikariuszy, ale byli jeszcze mansjonarze, psałterzyści, penitencjarze oraz kaznodzieje. Znajdują się tu statuty kolegiów niższego duchowieństwa, przywileje, opis uposażenia, a także księgi posiedzeń. Ogółem seria ta liczy 59 ksiąg. Z nich nie ma jednej.
    VIII Akta gospodarcze Kapituły Włocławskiej
2
    IX Akta różne


1 Więcej na ten temat zob.: S. L i b r o w s k i, Kapituła katedralna włocławska…, s. 116, 119.
2 Dokładne rozeznanie znajdującego się tu materiału, bardzo różnorodnego, byłoby możliwe po sporządzeniu dokładnego repertorium poszczególnych i to bardzo dużych poszytów. Możliwe iż podane daty krańcowe ulęgną wówczas zmianom.