AKTA KONSYSTORZA GENERALNEGO WŁOCŁAWSKIEGO
ZASÓB KALISKI

    Kalisz był siedzibą Konsystorza Foralnego w archidiecezji gnieźnieńskiej. Od 1818 r. znalazł się w diecezji kujawsko-kaliskiej. Ponieważ życzeniem władz zaborczych było, żeby siedzibami biskupstw były miasta wojewódzkie, nakazano, żeby tam rezydował biskup, chociaż katedra i kapituła katedralna nadal pozostały we Włocławku.
    Organizując zarząd diecezją, która swoim obszarem objęła poważną część dawnej historycznej archidiecezji gnieźnieńskiej, w Kaliszu utworzono Konsystorz Generalny i to pierwszej rangi, który obejmował swoim zasięgiem przeważającą część diecezji. Drugi bowiem Konsystorz Generalny we Włocławku był przeznaczony jedynie dla tej części diecezji kujawsko-kaliskiej, która pozostała z dawnej, historycznej diecezji kujawsko-pomorskiej, czyli dla czterech dekanatów kujawskich.
    W kilku przypadkach akta zahaczają jeszcze o okres gnieźnieński. Po prostu pewnie kontynuowano dawniej prowadzone poszyty akt. Często lata poszczególnych poszytów się pokrywają. Pewnie to dlatego, że poszczególne poszyty akt zostały scalone później, nie biorąc pod uwagę ich chronologicznego czy też rzeczowego układu.
    Na terenie objętym urzędowaniem Konsystorza Generalnego Kaliskiego znajdował się w Piotrkowie Trybunalskim Konsystorz Foralny, który korespondował z Konsystorzem Generalnym, stąd spotyka się poszyty akt korespondencji pomiędzy nimi. Bardzo często używa się zamiennie nazwy Konsystorz i Oficjałat.
    Za biskupa Aleksandra Bereśniewicza zniesiono konsystorze w Kaliszu i Piotrkowie, pozostawiając jeden dla całej diecezji we Włocławku. Ponieważ nie przeniesiono wszystkich akt zniesionego Konsystorza z Kalisza do Włocławka, dlatego ocalał on podczas pożogi w 1920 r.
    Przygotowując spis tych akt, tam, gdzie był nadany tytuł oryginalny, często łaciński, takim go pozostawiono. Częściej jednak trzeba było nadać tytuł, który w części przynajmniej będzie oddawał zawartość księgi czy poszytu. Treść jednak poszczególnych poszytów jest tak różnorodna, że aby oddać ich zawartość, należałoby każdej poświęcić wiele miejsca na opis. Oprawiano bowiem luźne nieraz karty nie biorąc pod uwagę treści, a nawet chronologii. Mało realne jest – z powodu braku funduszów i pracowników – przeprawienie ponad 150 poszytów i ułożenie ich wg treści i chronologii. A treść jest tak bogata w szczegóły i dotyczy tylu zagadnień, miejscowości i osób, że zespół ten należałoby kiedyś opracować. Mógłby to być znakomity materiał na pracę doktorską, traktującą opracowanie struktury urzędu oraz załatwianych spraw. Łączyłoby się to ze sporządzeniem indeksów czy spisów treści poszczególnych poszytów.
    Zespół ten został nieco pomieszany z aktami Konsystorza Generalnego Włocławskiego, stąd należało niektóre poszyty zeń wyłączyć.
        Księgi ułożono wg następującego schematu:
        1.Akta ogólne. Korespondencja Konsystorza z biskupem.
        2.Akta ogólne. Korespondencja Konsystorza z władzami cywilnymi.
        3.Korespondencja Konsystorza z parafiami.
        4.Metryki.
        5.Zakony.
        6.Bractwa.
        7.Szkoły.
        8.Konsystorz Generalny Włocławski.
        9.Varia.