AKTA DZIAŁALNOŚCI BISKUPÓW-SUFRAGANÓW WŁOCŁAWSKICH

    Akta te obejmują okres diecezji kujawsko-pomorskiej, to jest czas do 1818 r. Z początkowego okresu tej diecezji, także z okresu diecezji kruszwickiej, żadnych dokumentów nie posiadamy. Część dokumentacji tego okresu, zwanego diecezją kujawsko-pomorską, znajduje się wśród dokumentów samoistnych.
    Zasadniczo jednak czasokres tej fazy diecezji włocławskiej, gdy chodzi o nazewnictwo archiwalne, przypada na okres tzw. księgi wpisu 1. Stąd zachowana dokumentacja to księgi należące do zespołu akt biskupów kujawsko-pomorskich, dzielące się na cztery serie:
        1) gospodarcze,
        2) akta działalności biskupów,
        3) wizytacje
        4) księgi konsystorza Generalnego Włocławskiego.
    Na terenie diecezji kujawsko-pomorskiej działały jeszcze w różnych okresach inne urzędy konsystorskie, a mianowicie Konsystorz Generalny Włocławski dla dwóch archidiakonatów kujawskich diecezji, Konsystorz Generalny Gdański dla pomorskiej części diecezji 2 i Konsystorz Foralny w Bydgoszczy, przeniesiony potem do Świecia. Ponadto w latach 1773-1793 urzędował także Konsystorz Generalny w Tczewie, utworzony pod presją rządu pruskiego dla tej części diecezji, która po pierwszym rozbiorze Polski znalazła się w Prusach. Niestety, poza księgami Konsystorza Generalnego Włocławskiego, nie ma w naszym archiwum ksiąg innych konsystorzy 3.
    Podając kolejny numer księgi w poszczególnych seriach, w nawiasach podaje się często dawną numerację, częściowo opublikowaną przez księdza Stanisława Chodyńskiego w 25 tomie „Monumenta Historica Dioeceseos Wladislaviensis”.
    Akta działalności biskupów sufraganów włocławskich i pomorskich obejmują jedynie 12 jednostek. Sufragani nie prowadzili osobnej kancelarii, ponieważ z reguły nie posiadali jurysdykcji w diecezji. Dopiero później powstał zwyczaj zatrudniania ich jako wikariuszy in spiritualibus i oficjałów. Stąd nie wytworzyli osobnego zespołu akt. Dlatego ich księgi, zawierające ślady wykonywania przez nich władzy świeceń, zresztą w zastępstwie ordynariusza, dołączono do akt działalności biskupów włocławskich, ale dając osobną sygnaturę i tworząc swego rodzaju podserię akt biskupich. Biskupom sufraganom włocławskim poświecił osobną pracę ks. Stanisław Chodyński 4.


     1 Archiwum Diecezjalne we Włocławku posiada dobre opracowanie poświęcone aktom działalności biskupów kujawsko-pomorskich, gdzie podano zasadnicze wiadomości o kancelariach biskupich tego okresu. Zob.: A. T o m-c z a k, Kancelaria biskupów włocławskich w okresie księgi wpisów (XV-XVIII w.), Toruń 1964.
     2Dzieje Konsystorza Gdańskiego badał i wykaz oficjałów gdańskich podał: P. C z a p l e w s k i, Wykaz oficjałów gdańskich i pomorskich od 1467 –1824 r., „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu”, t. 19: 1912.
     3 Niektóre z tych ksiąg znajdują się w Archiwum Diecezji Pelplińskiej w Pelplinie.
     4 S. C h o d y ń s k i, Biskupi sufragani włocławscy, Włocławek 1906.